Thẳm Hang – dấu tích cư dân tiền sử giữa núi rừng

Thẳm Hang nằm tại khu vực thôn Nà Thác, xã Xuân Dương, tỉnh Thái Nguyên. Hang có quy mô khá lớn, gồm hai khoang liền nhau; cửa hang dạng vòm rộng, hướng về phía đông nam, phía trước là không gian thung lũng rộng và dòng suối Khuổi Bốc chảy từ bắc xuống nam. Nền hang tương đối bằng phẳng, trần cao, ít thạch nhũ; ánh sáng tự nhiên có thể chiếu sâu vào bên trong, tạo nên một không gian thoáng và thuận lợi cho con người cư trú.

Các đợt khảo sát, khai quật tại đây cho thấy tại Thẳm Hang đã phát hiện những dấu tích cư trú của con người từ khoảng 10.000 năm trước, gắn với văn hóa Bắc Sơn. Những di vật được tìm thấy tại đây góp phần cung cấp thêm tư liệu về quá trình cư trú và sinh sống của cư dân tiền sử ở khu vực miền núi phía Bắc.

Giá trị của Thẳm Hang vì thế không chỉ nằm ở cảnh quan tự nhiên mà còn ở câu chuyện về hành trình con người đến với vùng đất này từ hàng nghìn năm trước. Đây là cơ sở để địa phương nghiên cứu, từng bước xây dựng sản phẩm trải nghiệm gắn với khám phá hang động, tìm hiểu lịch sử và khảo cổ học, đồng thời nâng cao ý thức bảo tồn các dấu tích quý giá được lưu giữ trong lòng đất.

Lũng Deng – vẻ đẹp kỳ thú trong lòng núi đá vôi

Nếu Thẳm Hang gây ấn tượng bởi sự kết hợp giữa cảnh quan và những dấu tích của cư dân tiền sử, thì hang Lũng Deng, thuộc thôn Liêm Thủy, lại nổi bật với vẻ đẹp của một hang động tự nhiên giữa vùng núi đá vôi.

Hang nằm gần thung lũng Lũng Danh, nơi người dân địa phương canh tác và trồng các loại cây ăn quả. Bao quanh khu vực là những dãy núi đá vôi, xen giữa là thảm thực vật xanh tạo nên không gian tự nhiên khá nguyên sơ. Từ bên ngoài đi vào, không gian hang mở ra với khoang rộng và cao, bên trong là hệ thống thạch nhũ, măng đá và các khối đá tủa với nhiều hình dạng khác nhau.

Điểm đặc biệt của Lũng Deng là những khối thạch nhũ có kích thước lớn, trong đó có một khối thạch nhũ đồ sộ với nhiều màu sắc và hình dáng độc đáo. Trên trần hang, hàng trăm nhũ đá buông xuống, có những khu vực tạo cảm giác như một dòng thác đá giữa lòng núi. Cùng với măng đá và các dạng đá tủa, những cấu tạo tự nhiên này tạo nên cảnh quan đặc sắc cho hang động.

Không chỉ có giá trị về cảnh quan, Hang Lũng Deng còn được ghi nhận các giá trị về địa chất, địa mạo, khoa học và đa dạng sinh học. Năm 2024, Hang Lũng Deng được xếp hạng Di tích danh lam thắng cảnh cấp tỉnh theo Quyết định số 2026/QĐ-UBND ngày 14/11/2024 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn.

Với cảnh quan núi đá vôi, hệ thống thạch nhũ đa dạng và không gian tự nhiên còn tương đối nguyên sơ, Lũng Deng là địa điểm phù hợp cho các hoạt động tham quan, khám phá hang động và trải nghiệm cảnh quan sinh thái của địa phương.

Từ hang động đến hành trình trải nghiệm Xuân Dương

Thẳm Hang và Lũng Deng, một bên lưu giữ những dấu tích có giá trị về lịch sử cư trú của con người từ hàng nghìn năm trước; một bên nổi bật bởi cảnh quan hang động được hình thành tự nhiên qua thời gian. Khi kết hợp với thung lũng, núi đá vôi, suối và hệ thống cây xanh xung quanh, các điểm đến này tạo thêm không gian cho những trải nghiệm du lịch sinh thái gắn với khám phá thiên nhiên.

Hành trình khám phá Xuân Dương cũng có thể được nối dài với thác Nà Cà ở thôn Đồng Xá, những điểm đến mang đậm dấu ấn văn hóa cộng đồng như Chợ tình Xuân Dương, Lễ hội Cầu mùa của dân tộc Dao ở thôn Nà Thác, cùng những bản làng còn lưu giữ kiến trúc nhà sàn cổ truyền thống, phong tục tập quán và đời sống sinh hoạt đặc trưng của người dân địa phương. Sự kết hợp giữa cảnh quan tự nhiên và không gian văn hóa cộng đồng tạo nên những trải nghiệm đa dạng, có thể kết nối thành hành trình du lịch sinh thái và tìm hiểu văn hóa tại Xuân Dương.

Việc khai thác các điểm đến theo hướng sinh thái, trải nghiệm cần đi đôi với giữ gìn cảnh quan, bảo vệ hệ thống hang động và các giá trị lịch sử, văn hóa. Đây cũng là cơ sở để từng bước hình thành những hành trình khám phá đặc trưng, giúp du khách không chỉ tham quan cảnh đẹp mà còn hiểu thêm về lịch sử, thiên nhiên và đời sống cộng đồng ở Xuân Dương./.

Lê Na